De lievelingswerkvorm van Robin de Jager

Voor deze reeks interviewen wij leraren over hun favoriete werkvorm. Hoe werken zij het liefst aan de burgerschapsvorming van hun leerlingen? Wat zorgt er altijd voor diepgang, vuurwerk of kippenvel in de klas?

In dit artikel

Deze keer delen we de favoriete werkvorm van Robin de Jager. Robin is een drukbezet man: hij werkt op het Anna van Rijn College in Nieuwegein als maatschappijleerdocent en burgerschapscoördinator en ontwikkelt daarnaast een nieuwe methode voor maatschappijleer. Zijn werkvorm ‘Algemeen belang’ laat leerlingen verkennen op welke manieren zij (als democratische burgers van onder de 18) invloed uit kunnen oefenen en hun belangen kunnen behartigen.

Algemeen belang

1. Robin laat zijn leerlingen eerst nadenken over het verschil tussen persoonlijk en algemeen belang. Dat doet hij met een aantal voorbeelden, zoals: “Jij zou misschien het liefst willen zien dat er een grasveldje voor je huis staat, in plaats van een doorgaande weg. Het is in jouw persoonlijk belang dat het daar groen en rustig is, en dat je lekker kunt voetballen. Maar het kan in het algemeen belang zijn dat die weg daar wel loopt, zodat mensen zo snel mogelijk naar hun werk kunnen komen en ambulances doorgang kunnen vinden.”

2. Robin laat alle leerlingen vervolgens twee dingen opschrijven: iets wat zij willen veranderen dat in hun persoonlijke belang is, en iets wat ze willen veranderen dat in het algemeen belang is. Dit kan vlot, leerlingen hebben genoeg aan 2 of 3 minuten. Door vervolgens wat voorbeelden van leerlingen terug te koppelen, checkt Robin of het onderscheid tussen persoonlijk en algemeen belang voor iedereen duidelijk is.

3. Vervolgens maakt Robin groepjes van 4 leerlingen die met elkaar delen wat ze hadden opgeschreven bij de vraag over algemeen belang. Het groepje kiest een van de antwoorden en gaat daar samen een plan voor maken. Dit zijn wat voorbeelden uit de lespraktijk van Robin:

  • Het stemrecht moet verlaagd worden naar 16.
  • De doodstraf moet opnieuw worden ingevoerd.
  • Er moet een maximumleeftijd komen voor stemrecht.
  • Er moet meer aandacht komen voor klimaatverandering.

Maar hoe gaan leerlingen dat voor elkaar krijgen, als ze nog geen actief of passief stemrecht hebben? Door de eerste 23 artikelen van de Grondwet te bestuderen zien leerlingen over welke mogelijkheden zij wel beschikken om verandering te maken. Denk bijvoorbeeld aan het recht op betoging (artikel 9) of het petitierecht (artikel 5). Tip van Robin: er bestaat een gratis Grondwet-app met alle artikelen in eenvoudig Nederlands. Je kunt daar ook een hand-out van maken.

4. Tot slot krijgen de groepjes 20 minuten om hun plan in de vorm van een pitch te gieten. Daarna voeren zij die pitch uit voor de andere groepjes. De leerlingen moeten in een minuut kunnen uitleggen wat het probleem is, waarom dat probleem oplossen in het algemeen belang is, en hoe hun oplossing eruitziet.

Wat gebeurt er met leerlingen tijdens ‘Algemeen belang’?

  • Omdat ze veel vrijheid krijgen in het bepalen van het probleem en de oplossing, zijn leerlingen intrinsiek gemotiveerd.
  • Vaak denken leerlingen bij democratie alleen aan stemmen. Met deze werkvorm ontdekken ze dat er veel meer manieren zijn om als je democratisch burger te manifesteren.
  • Zowel leraar als leerlingen krijgen inzicht in welke maatschappelijke kwesties spelen in de klas.

Robin had wel drie werkvormen die in aanmerking kwamen voor deze reeks, en liet mij er uiteindeljk een kiezen. Hoewel het stuk voor stuk toffe werkvormen waren, koos ik deze omdat ik vaak vragen van leraren krijg over dit aspect van burgerschapsvorming. Het is niet makkelijk om je leerlingen het belang en de breedte van democratie te laten ervaren, maar deze werkvorm doet precies dat. ‘Algemeen belang’ laat leerlingen ontdekken welke handelingsperspectieven zij hebben. Dat is een goede manier om democratische machteloosheid bij jongeren tegen te gaan.

dieuwertje-de-graaff-bureau-common-ground

Dieuwertje de Graaff

Dieuwertje de Graaff heeft haar hart sinds jaar en dag aan het onderwijs verpand. Je kan haar altijd wakker maken voor een goede discussie over nationale en internationale maatschappelijke ontwikkelingen, van segregatie tot #MeToo.

Misschien vind je dit ook interessant:
het-rotterdams-manifest-geevalueerd
Het Rotterdams Manifest geëvalueerd
Artikel

De gemeente Rotterdam is een van de eerste Nederlandse gemeentes die besloot om extra aandacht te besteden aan burgerschapsonderwijs.

bureau common ground, burgerschapsonderwijs
Sterke schoolcultuur
Artikel

Ga voor een adviestraject; een sterke schoolcultuur en leerlinginspraak 2.0. Samen ontwerpen we een sterke schoolcultuur op maat.

alt-right-in-het-onderwijs
Alt-right in het onderwijs
Artikel

Grappen over de holocaust, migranten of vrouwen – we horen ze vaker onder jongeren. Ook in Nederland. Ze zijn onderdeel van de groeiende populariteit van alt-light en alt-right (hierna: alt-l/right) in Nederland....

een-visie-op-burgerschapsonderwijs
Een visie op burgerschapsonderwijs
Artikel

Tot dusver hebben we vooral behandeld hoe u tot een visie op goed burgerschap kunt komen. In deze paragraaf behandelen we hoe u een visie op burgerschapsonderwijs kunt formuleren.

Over bureau Common Ground

Bij bureau Common Ground zijn we gespecialiseerd in burgerschapsonderwijs. Daar bouwen we met scholen aan, via begeleiding, trainingen en workshops. Daarnaast adviseren we andere organisaties die met burgerschapsonderwijs aan de slag willen, zoals het ministerie van OCW, uitgevers, de Anne Frank stichting of de bibliotheken van de provincie Utrecht. Wil je graag ondersteuning bij het verwerken van de basiswaarden in je schoolcultuur of curriculum? Of een workshop in hoe je hier les over kan ontwerpen of geven? Neem dan contact met ons op via info@bureaucommonground.nl.

“Nadat ik de explainer over solidariteit had gedownload, voelde ik me echt geïnspireerd en gemotiveerd om dit belangrijke onderwerp in mijn lessen te behandelen. De heldere uitleg en praktische tips hebben me geholpen om de kern van solidariteit beter te begrijpen en deze kennis effectief over te brengen aan mijn leerlingen. De explainer was een waardevol hulpmiddel bij het creëren van betrokkenheid en discussies over saamhorigheid en zorg voor elkaar. Ik raad deze explainer ten zeerste aan aan andere docenten die solidariteit willen integreren in hun onderwijs en leerlingen willen inspireren om actieve burgers te worden.”

We werken met

300+ scholen en educatieve partners

Privacy en gegevensbescherming

Bij Bureau Common Ground hechten we veel waarde aan privacy en gegevensbescherming. We zullen jouw persoonlijke gegevens nooit delen met derden en alleen gebruiken voor het versturen van onze nieuwsbrief. Lees onze privacyverklaring voor meer informatie.Meld je vandaag nog aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in burgerschapsonderwijs!