Vier tips voor een doorlopende leerlijn burgerschap

Time flies! De dagen beginnen langer te worden en de voorjaarsvakantie nadert. Voor een docent als ik betekent dat uitkijken naar een periode met veel lange weekenden maar ook een licht zenuwachtig gevoel over alle zaken die nog moeten worden afgerond dit schooljaar. Waaronder de taken die vallen onder mijn rol als burgerschapscoördinator.

In dit artikel

Veel collega’s die zich bezighouden met burgerschap op andere scholen zullen dezelfde urgentie voelen. Door de nieuwe wet staat het bij veel scholen hoog op de agenda, maar ook dit schooljaar zorgt Corona als the gift that keeps on giving ervoor dat niet altijd alles volgens planning gaat. Het roept bij mij de vraag op: kunnen we ook slimmer, in plaats van harder werken? Ik deel graag wat tips met je om je op weg te helpen.

Een doorlopende leerlijn burgerschap: hoe leuk is dat?

Om aan de wettelijke eisen te voldoen, is een belangrijk element dat je burgerschapsonderwijs doelgericht en in samenhang georganiseerd is, kortom: dat er een (leer)lijn in zit. Omdat burgerschapcompetenties binnen veel verschillende vakken, projecten en activiteiten aan bod komen, kan dit een uitdaging zijn.

Wel een hele leuke uitdaging. Bijna elke vakdocent vindt het interessant om de maatschappelijke kant van het eigen vak eens onder de loep te nemen, merken we. Bovendien: wie denkt nou niet graag na over wat voor soort mensen we willen afleveren aan de samenleving?

Slim organiseren: vier tips

Op dit moment ondersteunen we onder meer het Dalton Den Haag, het Montessori Lyceum Groningen, het Baken in Almere en het Utrechts Stedelijk Gymnasium met het ontwikkelen van een doorlopende leerlijn voor burgerschap. Om het slimmer in te richten, delen we graag vier tips met je:

1. Betrek de collega’s die het meest enthousiast/relevant zijn

Begin met de collega’s die al veel doen of interesse hebben en/of de vakken waar burgerschap ook inhoudelijke leerdoelen heeft, zoals de gammavakken. Zorg ervoor dat ook onderling iedereen elkaars leerdoelen en ambities kent.

2. Bouw je leerlijn in kleine stappen

Houd het simpel: kies, vanuit de schoolvisie op burgerschap, een aantal competenties en werk deze in steeds groter wordend detailniveau uit. Laat deze terugkeren binnen de vakken en voeg per leerjaar uitdaging toe: werk bijvoorbeeld binnen de competentie omgaan met conflicten van interpersoonlijke naar maatschappelijke conflicten.

3. Neem (en pak!) de tijd

Inventariseren wat er al is, samenhang en opbouw aanbrengen kost simpelweg tijd. Als je dit schooljaar in kaart brengt wat er al gebeurt op het gebied van burgerschap, hoe dit geëvalueerd wordt en hoe dit samenhangt met de schoolbrede visie kan je al best tevreden zijn. Schets dan wel alvast de plannen voor de komende jaren en bedenk wat er nodig is om die in de praktijk te brengen.

4. Betrek leerlingen

Een doorlopende leerlijn maken is conceptueel uitdagend. Toch kun je leerlingen betrekken, door te vragen naar wat er onder hen speelt. Welke maatschappelijke thema’s vinden ze belangrijk? Wat zien zij als goede manieren om met burgerschap te oefenen? Inspelen op de context van je school waardeert de Inspectie ook.

Wat levert het op?

Een doorlopende leerlijn maken kost tijd, maar levert ook wat op. Namelijk:

Rust en overzicht. Je weet immers dat je de Inspectie met een gerust hart kan ontvangen, en van je collega’s weet je waar zij mee bezig zijn.

Focus. Je weet precies wat je wil bereiken met je leerdoelen. Soms kun je zelf minder dingen gaan doen. Daar zijn wij sowieso fan van: minder dingen beter doen.

Motivatie en leerwinst. Het is simpel: met een doorlopende leerlijn wordt het ook voor leerlingen makkelijker om zich te ontwikkelen en te verdiepen. Je bouwt bovendien voort op wat leerlingen al kunnen. En voelen dat je ergens steeds beter in wordt, motiveert.

Tot slot: als je meer wil weten, of liever kijkt, kun je ook de workshop die ik met mijn collega Bram Eidhof op de conferentie Bestemming Burgerschap gaf terugkijken.

Dit is een deel uit het Handboek Burgerschapsonderwijs. Wil je meer lezen? Download dan hier het handboek

Noten

(17) Ten Dam, G., Geijsel, F., Reumerman, R., & Ledoux, G. (2011), ‘Measuring young people’s citizenship competences’ European Journal of Education, 46(3), 354–372.

bram-eidhof-bureau-common-ground

Bram Eidhof

Bram Eidhof is de oprichter van bureau Common Ground. Hij houdt van actie en reflectie. Scherpzinnige analyses en constructieve oplossingen gaan bij hem hand in hand.

Misschien vind je dit ook interessant:
bureau common ground, burgerschapsonderwijs
In gesprek over controversiële kwesties
Artikel

Leerlingen hebben sterk de behoefte om in gesprek te gaan over actuele en polariserende kwesties zoals Black Lives Matter of seksuele diversiteit. En dat is goed, want zo kunnen ze hun burgerschap...

bureau common ground, burgerschapsonderwijs
Workshops en trainingen op school
Artikel

alt-right-in-het-onderwijs
Alt-right in het onderwijs
Artikel

Grappen over de holocaust, migranten of vrouwen – we horen ze vaker onder jongeren. Ook in Nederland. Ze zijn onderdeel van de groeiende populariteit van alt-light en alt-right (hierna: alt-l/right) in Nederland....

bureau common ground, burgerschapsonderwijs
Visie
Artikel

De eerste stap in het vormgeven van je burgerschapsonderwijs is een visie met draagvlak. Bondig en helder, zodat je team ermee aan de slag kan.

Over bureau Common Ground

Bij bureau Common Ground zijn we gespecialiseerd in burgerschapsonderwijs. Daar bouwen we met scholen aan, via begeleiding, trainingen en workshops. Daarnaast adviseren we andere organisaties die met burgerschapsonderwijs aan de slag willen, zoals het ministerie van OCW, uitgevers, de Anne Frank stichting of de bibliotheken van de provincie Utrecht. Wil je graag ondersteuning bij het verwerken van de basiswaarden in je schoolcultuur of curriculum? Of een workshop in hoe je hier les over kan ontwerpen of geven? Neem dan contact met ons op via info@bureaucommonground.nl.

“Nadat ik de explainer over solidariteit had gedownload, voelde ik me echt geïnspireerd en gemotiveerd om dit belangrijke onderwerp in mijn lessen te behandelen. De heldere uitleg en praktische tips hebben me geholpen om de kern van solidariteit beter te begrijpen en deze kennis effectief over te brengen aan mijn leerlingen. De explainer was een waardevol hulpmiddel bij het creëren van betrokkenheid en discussies over saamhorigheid en zorg voor elkaar. Ik raad deze explainer ten zeerste aan aan andere docenten die solidariteit willen integreren in hun onderwijs en leerlingen willen inspireren om actieve burgers te worden.”

We werken met

300+ scholen en educatieve partners

Privacy en gegevensbescherming

Bij Bureau Common Ground hechten we veel waarde aan privacy en gegevensbescherming. We zullen jouw persoonlijke gegevens nooit delen met derden en alleen gebruiken voor het versturen van onze nieuwsbrief. Lees onze privacyverklaring voor meer informatie.Meld je vandaag nog aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in burgerschapsonderwijs!